Właściciele

Historia dworku w Łosiach od chwili jego powstania w roku 1889 wiąże się z trzema rodzinami z okolic Zambrowa i Łomży: Mioduszewskimi, Ładami i Lemańskimi.

Mioduszewscy

Miodusy (dawniej również Miodusze) to okolica szlachecka leżąca w ziemi drohickiej na styku z ziemią łomżyńską (parafia Zambrów) i ziemią nurską (parafia Rosochate Kościelne). Mioduszewscy (pierwotnie Miodusowie), mogli wywodzić się od Miodusów herbu Radwan-Wierzbowa w powiecie płockim. Za ich pierwszego przedstawiciela można chyba uznać Pawła Miodusa, który był wspomniany w 1442 r. Wówczas to Piotr z Gumowa sprzedał braciom z Rykaczy 10 włók nad Małym Brokiem koło granic Idźka, Macieja Krajewskiego i Zawad, które wcześniej kupił od Pawła Miodusa. Akta sądowe z drugiej połowy XV w. wspominają kilkakroć szlachtę z Miodusów: Wszebora, Macieja, Stanisława i Piotra (Łomża – 1471), Macieja z synem Janem (Drohiczyn – 1474), Wszebora, Piotra, Macieja i Mikołaja (tamże – 1476), Wszebora i Macieja (tamże – 1478). Akt erekcyjny parafii w Jabłonce-Świerczewie (obecnie Jabłonka Kościelna) z 1493 r. wystawili wraz z Jakubem Ciechanowskim również bracia Miodusowie: Wszebor, Maciej, Stanisław, Piotr i Szczepan, którzy przekazali kościołowi jedną włókę ziemi. Według popisu wojennego z 1528 r. szlachta z całych Miodusów była zobowiązana wystawić czterech zbrojnych jeźdźców. W wyniku późniejszych podziałów rodowych powstały wsie, które przechowały imiona swoich patriarchów, obecnych we wspomnianym akcie, takie jak Stasiowięta, Piotrowięta, Szczepanowięta. W XIX w. Mioduszewscy z ziemi drohickiej legitymowali się z herbem Ostoja, natomiast osiedleni w guberniach cesarstwa grodzieńskiej i kowieńskiej na terenie dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego – z herbem Łabędź, zaś jeden – z herbem Mikuliński. Wśród tych powołujących się na Ostoję byli wywodzący swój rodowód od Piotra z Miodusów (1486) i jego syna Stanisława (1543). Dziś Miodusy składają się z czterech wsi, które wszystkie przynależą do gminy Wysokie Mazowieckie. Są to: Miodusy-Litwa, Miodusy-Stasiowięta, Miodusy-Stok oraz Miodusy Wielkie. Mioduszewscy byli drobną szlachtą licznie rozrodzoną na pograniczu mazowiecko-podlaskim, wśród których byli urzędnicy ziemscy i elektorzy królewscy.

 

Drzewo genealogiczne rodziny Mioduszewskich

drzewo_gen2

Ładowie herbu Łada

Drobna rodzina szlachecka z powiatu zambrowskiego w ziemi łomżyńskie. Jej protoplastami byli Piotr i Szczepan z Bieńków herbu Łada, którzy w roku 1428 kupili część wsi Dobrochowice, dając początek dwóm wsiom: Łady Borowe i Łady Polne w parafii Puchały.
Nazwy wsi Łady Borowe i łady Polne pojawiają się w spisie podatkowym z roku 1578. Miejscowy ród szlachecki przyjął nazwisko Łada herbu Łada. Wielu członków te szybko rozrastającej się rodziny szukało możliwości kariery z dala od rodowego gniazda. W roku 1764, reprezentując ziemię łomżyńską, w elekcji królewskiej uczestniczyli Adam i August Ładowie. Łady Borowe i Łady Polne były typowymi wsiami zaściankowymi z niewielkimi drewnianymi dworkami.

Objaśnienie do herbu złożonego

1

 

Przedstawienie związków
rodzinnych w herbie pięciopolowym:
5-herb rodowy posiadacza herbu,
1-herb matki,
2-herb babki ojczystej,
3-herb babki macierzystej,
4-herb prababki ojczystej.

 

 

Opis herbu
W polu czerwonym podkowa srebrna, barkiem do góry, na niej zaćwieczony złoty krzyż kawaleryjski. Po obu stronach podkowy srebrne strzały grotem na dół, gdzie strzała po lewej heraldycznie stronie, rosochato rozdarta w miejsce opierzenia. W klejnocie – pół lwa złotego, ukoronowanego, wspiętego sponad korony hełmowej, w prawą heraldycznie stronę, dzierżącego w prawej łapie, wzniesiony srebrny miecz.
Występują 3 odmiany herbu:
• Pierwotny (najstarszy) => ŁADA I – nasz herb
• Odmiana gdzie pole tarczy jest barwy niebieskiej, a strzały ustawione grotami ku górze ŁADA II
• Odmiana gdzie strzały ustawione są grotami ku górze i dodane rożki myśliwskie ŁADA III
Najdawniejsze wzmianki odnoszące się do proklamy herbowej dotyczą roku 1401 – są to zapiski sądowe, natomiast herb z pieczęci znajdujemy przy dokumencie Pokoju toruńskiego z 1466.

Według polskich dokumentów ród Łada wywodzi się z Mazowsza. Mazowiecka historia rodu Łada herbu Łada – sięga czasów średniowiecza, początków XIII w. Pierwszym protoplastą całego rodu Łada był Piotr Plich, może Pełko herbu Jastrzębiec – należał on do starej, szeroko znanej i cenionej rodziny mazowieckiej. Był kasztelanem czerskim i zaufanym księcia Konrada. Około r. 1220 za zasługi otrzymał od księcia znaczne nadania, w których znajdowała się miejscowość Łada. Za zgodą księcia zmienił swe dotychczasowe stare nazwisko, herb, i przyjął od nowo otrzymanego majątku – nazwisko Łada i herb Łada. Syn jego Jakub będący dowódcą w zamku lędzkim, idąc za przykładem ojca w r. 1248, również przyjął nowe nazwisko i herb. W owym czasie dowódcą wojsk mazowieckich był Władysław Łada herbu Łada – syn Piotra. Doświadczony dowódca z łatwością rozbijał najeźdźców Jaćwingów i Prusów. Za odwagę i waleczność otrzymał od księcia Bolesława w r. 1248 na ziemi łomżyńskiej znaczne włości które nazwał Łada. Według Uryskiego – brat Władysława, Jakusz, czyli Janusz Łada, syn Piotra – kasztelan czerwiński, za zasługi otrzymał od księcia Bolesława w r. 1248 włości położone po lewej i prawej stronie brzegu Wisły, (i też) nazwał je dobrami Łady.

Według Długosza – przodkowie imieniem Łada posiadali własny herb. Wspomina on dalej, że piastowali wysokie stanowiska. Jeden z rodziny był kadronem, czyli administratorem zarządzającym, sędzią i kasztelanem zakroczyńskim. Brat jego Grzegorz Łada w r. 1387 był kapelanem księżnej – żony Jana, księcia mazowieckiego.

Rodzina Ładów rozrastała się silnymi konarami w potężne drzewo rodowe. Z czasem ten wielki i znaczny ród rozdzielił się na 34 odrębne rodziny (nadal jednak posługujące się herbem Łada, acz różnymi nazwiskami) tj.: Bieńkowski, Bogdanowicz, Borzymowski, Brodowski, Czerniakowski, Dobrzyszewski, Gnatowski, Grądzki, Grodzicki, Galatowski, Kłodnicki, Koronowski, Kowalski, Lipski, Łada, Ładzic, Łazowski, Moczarski, Proszkowski, Noskowski, Radoński, Radostowski, Rędzina, Rędziński, Skrzyński, Służewiecki, Sobolewski, Smarzewski, Walicki, Wąsowski, Zabłocki, Zawistowski i Żarciszewski. Potomkowie rodu męskiego Łada tworząc swoje rodziny przyjmowali (też) nazwiska żony, lub od nazwy dziedziczonych miejscowości: np. Jędrzej Łada – pojął za żonę Skrzyńską Barbarę, dziedziczkę Skrzynna i przyjął nazwisko Łada – Skrzyński. Walerian Łada poślubił pannę Noskowską i zaczął się pisać Łada – Noskowski. Inny z Ładów poślubił pannę z Lipia i Krzemienicy przyjmując nazwisko – Lipski herbu Łada (itp.)

Z drzewa rodowego Ładów herbu Łada, przy starym nazwisku pozostały tylko trzy konary – linie. Pierwsza – wywodzi się od pierwszego protoplasty Piotra Łady (dawniej zwany Plich, lub Pełko), która osiadła około 1220 r. w swoich dobrach Łada – położonych na terenie kasztelani czerskiej. Dziś jeszcze istnieje w spisie miejscowość – wieś Łada, leżąca w granicach Osiedla Raszyn, stołecznego miasta Warszawy. Druga linia – rodu Łada osiadła w 1248 r. na ziemi czerwińskiej w dobrach Łady. Założycielem tej linii był Janusz Łada, syn Piotra – kasztelan czerwiński i starosta lędzki.

Miejscowość Łada położona jest w widłach Wisły i Bzury, w ziemi ciechanowskiej. Trzecia linia – tego rodu w r. 1248 osiadła w ziemi łomżyńskiej w dobrach Łada. Założycielem tego rodu był Władysław Łada syn Piotra, hetman książęcy wojsk mazowieckich. Ci Ładowie byli szlachtą zagrodową. Cechą ich jest ogromny patriotyzm i umiłowanie ojczyzny. Świadczą o tym zapiski historyczne i epitafia kościelne. Ponadto posiadali wielkie przywiązanie do ziemi. Majątek rodowy Łada od r. 1248 był i jest bez przerwy aż do dnia dzisiejszego, choć bardzo rozdrobniony – przez 740 lat, w prawowitym posiadaniu tego samego rodu Łada. Z tego konaru łomżyńskiego, jedna linia Łada osiedliła się w r. 1620 na Rusi Czerwonej, gdzie założyła swoje nowe siedlisko Łada – (byłe) województwo zamojskie. Linia ta wydała wielu urzędników ziemskich, a druga osiedliła się w województwie wołyńskim i podolskim. [...]

Łada – legenda herbowa (pisownia oryginalna, rok 1578)

„Kleynotu Łada nadanie od Krola Władysława / za przyczyną Książęcia Mazoweckiego / ktorego gdy nieprzyiaciel naszedł niespodziewany / mężnie mu sie obronił / lud potym swoy nawiodł na straż / y pothym woysko nie małe Jacwingow y Litwy porazili u wsi Łada rzeczoney / na uroczysku połowcu skąd był rodem y dziedzicem ten Slachcic: Ten ma być białła podkowa / krzyż złoty / bełt y widły w czerwonym polu: Tym podkowam niektorzy kładą skrzydła Orle / ale ie byli stracili / Helmy teraz im te z nowu nadawano / z ktorymi ie tu widzisz”.

„Z domu Jastrzębcow Slachcic mąż wielkiey ochoty,
Wyszedł rano na pole chcąc doyźrzeć roboty,
W tym straż nieprzyiacielska nań z prędka nadbieży,
On zaraz na iednego chybko z kusze zmierzy,
Ugodziwszy go w poły, skoczy do drugiego,
Nie chcąc się dać poimać broni zdrowia swego.
Poki mu bełtow stało żaden nie szedł prozno,
Bacząc go mierney ręki roskocżą się rożno.
On potym do zabitych przybiegaiąc trupow
Dobywał swoich bełtow niechćiał inszych łupow:
Uszedł obronną ręką oney wielkiey zgrai,
Wszedłszy w las chciał spoczynąć, mało się utai,
W tym obaczy iż Książę z swym ludem nadchodzi,
Zaraz mu się z radości w nim serce ochłodzi,
Wybieży, tylko kuszę, widły w ręku niesie,
Ktorych tam sobie dostał chodząc w onym leśie:
Rospowiada Książęciu swą przygodę onę,
A prowadzi go z woyskiem rącżo w tam tę stronę,
Roskazawszy taiemnie onę straż zabieżeć.
Z ktorey żaden ani mogł do woyska ubieżeć.
Zbili z imali drugie dostawszy ięzyka,
Wiele Litwy z Jacwingi nawiązali w łyka,
Za to temu mężowi widły z bełtem dano,
Wiecżną pamięć tey bitwy sławney udziałano”.

z: B. Paprocki, Gniazdo Cnoty, Zkąd Herby Rycerstwa slawnego Krolestwa Polskiego…, Kraków 1578.

Dowody szlachectwa

O ile o szlachectwie mogą świadczyć dowody bezsporne takie jak dokumenty nadania szlachectwa, o tyle sprawa jest skomplikowana, że dokumenty te są pojedynczymi egzemplarzami. Nie wszyscy zatem potomkowie mogą przedstawić oryginał nadania szlachectwa ich przodkom, a liczne zajazdy szlacheckie często zamieniały w popiół tak dowody szlachectwa jak i całe dwory… Stąd tak bliski związek heraldyki i genealogii: do wywiedzenia szlachectwa od bezspornego przodka niezbędny był wywód genealogiczny, który w przypadku szlachcica był wywodem szlachectwa. Niestety, do czasów zaborów nie było urzędowo potwierdzanych wywodów. Dlatego też z chwilą postawienia tego wymagania przez zaborców duża część szlachty nie mogła sprostać temu wymogowi i nie została uznana za szlachtę (choć nią była i pozostaje do dzisiaj). Niestety, w wielu przypadkach nie jest możliwe doprowadzenie wywodu aż do nadania szlachectwa (od dwustu lat z powodu braku źródeł). W takich przypadkach ustalanie szlachectwa nie jest już na podstawie wywodu genealogicznego ale na podstawie poszlak, szeregu zdarzeń zarezerwowanych dla szlachty, jak np. dowód na posiadanie ziemi przed uwłaszczeniem.

Dowody bezsporne. O szlachectwie w sposób bezsporny świadczą:

  • dokument nobilitacji lub
  • dokument indygenatu
  • wpis do Ksiąg Heroldii Królestwa Polskiego.

Dowody wystarczające. Na ogół wystarcza do poświadczenia szlachectwa wpis do Ksiąg Heroldii poszczególnych Guberni (w tym Galicji i Lodomerii). Czasem jednak mogą pojawiać się wątpliwości, gdyż aby uznać szlachcica za wylegitymowanego wystarczało poświadczenie o jego szlachectwie trzech okolicznych magnatów (co mogło być sposobem dla bogatych chętnych do korupcyjnego „stania się” szlachcicem). Dlatego też w przypadkach wątpliwych niezbędne jest dodatkowe źródło wskazujące na szlachectwo. Wystarczającym dowodem są akta sądowe z procesu oczyszczenia się z nagany szlachectwa.

Dowody pośrednie. W przypadku braku możliwości przeprowadzenia wywodu aż do nadania szlachectwa o przynależności do szlachty przodka mogą świadczyć poszlaki, zapisy różnych zdarzeń zarezerwowanych dla szlachty:

  • dokumenty stwierdzające fakt posiadania ziemi przed 1791 r. – dowody majątkowe dotyczące sprzedaży lub kupna wsi
  • sprawowanie urzędów ziemskich (nominacje na urzędy koronne i ziemskie)
  • konstytucje sejmowe świadczące że dany przodek był posłem lub senatorem
  • wpisach w księgach metrykalnych z tytułem Pan, JgMość, szlachetny, urodzony, dziedzic, gospodarz dziedziczny, gospodarz „na własnej cząstce ziemi”, rolnik dziedziczny, dziedzicznie zamieszkały, świetnie urodzony, szlachcic, szlachcic niewylegitymowany, szlachcic legitymujący się, possesor zastawny, magnificus, nobilis, generousus, honestos itp.
  • wpisach w rejestrach podatkowych (pogłówne, podymne) z tytułem Pan, magnificus, nobilis, generousus, honestos itp.
  • występowaniu w spisach pospolitego ruszenia
  • patenty na przyznane ordery

inne wskazujące na przynależność do stanu szlacheckiego.

8

Lucyna Maria Łada h.Łada